F-22 Raptor
Hava Üstünlü?ü Amaçl? Sava? Uça??
?lk Uçu?: 7 Eylül 1997
Program
  • ABD Hava Kuvvetleri taraf?ndan 1981 y?l?nda ATF program? ba?lat?lm??t?r.
  • 1986 y?l?nda YF-22 ve YF-23 ATF adaylar? olarak belirlenmi?tir.
  • 1983'te ba?layan motor tasar?m program? ile geli?tirilen PW F119 ve GE YF120 motorlar? ile donat?larak üretilen iki?er adet prototip 1990 y?l?nda ilk uçu?lar?n? gerçekle?tirmi?lerdir.
  • F119 motoru ile F-22, 23 Nisan 1991 tarihinde USAF taraf?ndan ATF olarak seçilmi?tir.
  • ?lk F119 motorlu prototip ile 222 km/h h?zda 100 º/s dönü? oran? ve ardyanmas?z 1.58 M h?zda uçu? (supercruise) gerçekle?tirilmi?, ardyanmal? 1.8 M h?za ula??lm??t?r.
  • ?lki 14 Ocak 2003 tarihinde teslim edilen uçak, 27 Ekim 2004 tarihinde operasyonlara kat?lmaya ba?lam??t?r.
  • 8 adedi test uça?? olmak üzere toplam 195 adet uçak üretilmi?tir.
Tasar?m Özellikleri
  • Hedeflenen itki yüklemesi (T/W) 1.4, gerçekle?tirilen T/W ise, kalk?? a??rl???nda 1.1'dir.
  • Uçak 15 dakikal?k sava? manevras? için tasarlanm??t?r.
  • 'First-look first-kill' yetene?i ile uça??n hayatta kalabilirli?i art?r?lm??t?r.
  • K?sa mesafeli kalk?? ini? (STOL) yetene?ine sahip uçak dahili silah yükü ve bol dahili yak?t ta??maktad?r.
  • Kanat ve kuyruk hücum kenar? geri 42º, firar kenar? ileri 17º, kanatç?k (aileron) d?? k?sm? ileri 42º ok aç?l?d?r.
  • Dü?ey kuyruklar d??ar? do?ru 20º yat?r?lm??t?r.
  • Uçak tek eksenli 2D itki yönlendirmeye (TV) sahip olmakla birlikte gerekli performans, TV'siz sa?lanabilmektedir.
Yap? Özellikleri
  • F-22 a??rl?k da??l?m? ?u ?ekildedir:
    Titanyum 64 (Ti-64): %36
    Thermoset Kompozit: %24
    Aluminum: %16
    Di?er Malzemeler (*): %15
    Çelik: %6
    Titanyum 62222 (Ti-62222): %3
    Termoplastik Kompozit: %<1

    (*) : Kaplamalar, boyalar, ?effaf malzemeler, lastikler, s?zd?rmazl?k malzemeleri, yap??t?r?c?lar,..
Uçu? Kontrol Sistemi
  • 100 Mbps iletim h?z?na sahip fiber optik dijital uçu? kontrol sistemi bulunmaktad?r.
  • Uçak neredeyse bütün kanat firar kenar? aç?kl??? boyunca uzanan kanatç?klara (aileron) ve flaplara sahiptir.
  • Kanat hücum kenar? flaplar? ve dü?ey kuyruklarda dümenler (rudder) bulunmaktad?r.
  • 5 kenarl?, tamam? hareketli kuyruk yüzeyleri bulunmaktad?r.
  • Gövdenin üst k?sm?nda hava freni paneli bulunmaktad?r.
  • Uçu? kontrol sisteminin bir parças? olarak motor lüleleri, itkiyi a?a?? ve yukar? do?ru 20º yönlendirebilmektedir. Bu yönlendirme uça??n dönü? oran?n? %50 art?rmaktad?r.
Güç ve Yak?t Sistemi
  • 155.69 kN itkiye sahip iki adet F119-PW-100 turbofan motor bulunmaktad?r.
  • Geli?tirilmi? STOL performans? ve manevra yetene?i için 2D yak?nsak-?raksak motor lüleleri bulunmaktad?r.
  • Bir tanesi pilot koltu?unun hemen arkas?nda, di?erleri ise gövdede ve kanatlarda bulunan toplam 8 adet yak?t tank? vard?r.
  • Yak?t olarak JP-8 kullan?lmaktad?r.
  • Yer gücüne ihtiyaç olmadan, tek noktadan yerde yak?t ikmali yap?lmaktad?r.
  • Kokpitin tam arkas?nda orta gövdenin üst k?sm?nda havada yak?t ikmal yuvas? bulunmaktad?r. Bu yuva iki adet kelebek kap?ya ve gece yak?t ikmali için dahili dü?ük voltaj ayd?nlatmaya sahiptir.
  • On-Board Inert Gas Generation System (OBIGGS), tanklardaki yak?t tükendikçe tanklar? a??r azot ile doldurmaktad?r. Böylelikle, tanklardaki yak?ttan daha patlay?c? olan duman bast?r?larak, örne?in tank?n isabet almas? durumunda, tank?n patlama ihtimali neredeyse tamamen yok edilmektedir.
Silah Sistemi
  • Havadan havaya görevler için 6 adet AIM-120C AMRAAM ve 2 adet AIM-9 füzesi ta??nabilmektedir.
  • Havadan karaya görevler için 2 adet AIM-120C, 2 adet AIM-9 Sidewinder ve 2 adet 450 kg l?k JDAM ta??nabilmektedir.
  • Gövde ve sa? kanat aras?nda 480 mermili bir adet M61A2 20mm top bulunmaktad?r. Kanat köküne yerle?tirilmi?, hidrolik kontrollü silah yuvas? kap?s? bulunmaktad?r.
  • AMRAAM ta??yan gövde alt? silah yuvas?nda, füzeyi 7.5 m/s'den yüksek h?zla d??ar? ç?karabilen 6 adet pnömatik-hidrolik f?rlat?c? bulunmaktad?r. Bu f?rlat?c?, füzeyi f?rlatmak için uça??n hidrolik sistemini kullanmaktad?r.
  • Herbirinin kapasitesi 2,270 kg olan silah ve yak?t tank? (4 tank veya 2 tank + 4 füze) ta??yabilen 4 adet harici yuva bulunmaktad?r.
Boyutlar
  • Uzunluk:18.90m
  • Kanat Aç?kl???:13.56m
  • Yükseklik:5.08m
  • Kuyruk Aç?kl???:8.84m
  • Fin Uçlar? Mesafesi:?m
  • Ana ?T Mesafesi:?m
  • Ana-Ön ?T Mesafesi:?m
  • Kanat Aç?kl?k Oran?:2.36
  • Kanat Alan?:78.04
  • LE Flap Alan?:?
  • TE Flap Alan?:?
  • Kanatç?k Alan?:?
  • Fin Alan?:16.54
  • Dümen (Rudder) Alan?:?
  • Kuyruk Alan?:12.63
A??rl?k ve Performans
  • Bo? A??rl?k:14,365kg
  • Dahili Yak?t:?kg
  • Harici Yak?t:?kg
  • Maks. Silah Yükü:?kg
  • Maks. Kalk?? A??rl???:27,216kg
  • Maks. Kanat Yüklemesi:?kg/m²
  • Maks. Güç Yüklemesi:?kg/kN
  • Maks. H?z:2M
  • Maks. Seyir H?z?:1.58M
  • Yakla?ma H?z?:?km/h
  • Tavan Uçu? Yüksekli?i:15,240m
  • Kalk?? Mesafesi:?m
  • ?ni? Mesafesi:?m
  • Menzil (Harici Yak?tla):?km
  •  :  
Resimler