F-15 Advanced Control Technology for Integrated Vehicles (ACTIVE)

Gelecek nesil sivil ve askeri uçaklar?n performanslar?n? ve manevra kabiliyetlerini art?rmak amac?yla, 1993-1999 y?llar? aras?nda, modifiye edilmi? bir F-15 kullan?larak, "Advanced Control Technology for Integrated Vehicles" ad? alt?nda, bir dizi çal??ma yürütülmü?tür. Uçakta yap?lan en önemli modifikasyonlar itki yönlendirmeli lüleler ve ön kanatç?klard?r. Bunlara ek olarak bir tak?m yaz?l?m ve donan?m modifikasyonu daha yap?larak, normal uçaklar?n yapamayaca?? manevralar?, yak?t tasarrufu da sa?layacak ?ekilde yapabilen bir uça??n ortaya ç?kmas? sa?lanm??t?r.

F-15 ACTIVE, üretilen ilk iki ki?ilik F-15 olup, F-15'in geli?tirilmesi s?ras?nda test amaçl? olarak kullan?lm??t?r. 1980'lerin ortalar?nda, Amerikan Hava Kuvvetleri taraf?ndan yürütülen k?sa mesafeden ini? ve kalk?? ara?t?rma program? (Short Takeoff and Landing Maneuvering Technology Demonstrator - S/MTD) kapsam?nda uçakta bir tak?m de?i?iklikler yap?lm??t?r. Dijital uçu? kontrol sistemi, kanad?n hemen önünde yer alan ve asl?nda F-18'in yatay kuyruklar? olan ön kanatç?klar, iki boyutlu itki yönlendirmeli lüleler uçakta yap?lan ba?l?ca de?i?ikliklerdir.

Uça??n ACTIVE program? için NASA'ya devredilmesinin ard?ndan uçakta bir tak?m de?i?iklikler daha yap?lm??t?r. Daha güçlü motorlar, daha güçlü bilgisayarlar ve üç boyutlu itki yönlendirmeli lüleler, bu de?i?ikliklerden baz?lar?d?r.

Yeni lüleler sayesinde itki, merkez eksenle 20 derecelik aç? olu?turacak ?ekilde herhangi bir yönde yönlendirilebilmekte, bu ?ekilde sa?/sol, yukar?/a?a?? veya bunlar?n her ikisinin birle?imi do?rultusunda uça??n kontrolü amac? ile kullan?labilmektedir. Bu ?ekilde yap?lan yönlendirme sayesinde, geleneksel aerodinamik kontrollere k?yasla sürükleme daha dü?ük olmakta ve yak?t tasarrufu sa?lanmaktad?r.

Tarihçe

F-15 ACTIVE program? kapsam?nda 1993-1999 y?llar? aras?nda testler yap?lm??t?r. Bu program esnas?nda, e? zamanl? olarak, motor ve özellikle itki yönlendirmenin motor performans?na olan etkisi konular? ba?ta olmak üzere çe?itli ara?t?rma programlar?nda da kullan?lan uçak, bu program?n tamamlanmas?n?n ard?ndan, 1999-2008 y?llar? aras?nda Ak?ll? Uçu? Kontrol Sistemi (Intelligent Flight Control System - IFCS) program?nda kullan?lm??t?r.

Uçak Özellikleri
Uzunluk:19.42 m
Kanat Aç?kl???:13 m
Yükseklik:5.64 m
Kanat Alan?:56.5 m2
Yatay Kuyruk Aç?kl???:8.6 m
Ön Kanatç?k Aç?kl???:7.8 m
Bo? A??rl?k:15,876 kg
Maks. Kalk?? A??rl???:21,319 kg
Yak?t A??rl???:5,225 kg
Motor:104 / 129 kN, x2 F100-PW-229 turbofan
Maks. H?z:2.0 M
Tavan Uçu? Yüksekli?i:18,288 m

Sonuçlar

2 M'a varan sesüstü h?zlarda sapma (yaw) ekseninde itki yönlendirme, 30 dereceye varan hücum aç?lar?nda kontrolü kaybetmeden sapma ekseninde itki yönlendirme gibi ilkler bu proje kapsam?nda gerçekle?tirilmi?tir.

Yap?lan yaz?l?m iyile?tirmeleri de uça??n performans?nda çok olumlu art??lar sa?lam??t?r. Proje kapsam?nda geli?tirilen uçu? kontrol sistemi ile motor lüleleri ve aerodinamik yüzeyler uçu? ko?ullar?na göre otomatik olarak ayarlan?r hale getirilmi? ve bu ?ekilde, uça??n en uygun ?ekilde uçmas? sa?lanm??t?r. 1996 y?l?nda yap?lan bir uçu?ta, uçak yakla??k 9,150 m irtifada ve 1.3 M h?zda uçmakta iken, motor gücünde dolay?s? ile yak?t tüketiminde herhangi bir art?? olmaks?z?n 0.1 M'l?k (yakla??k 110 km/saat'lik) bir h?z art??? sa?lanm??t?r. Bu art??, yap?sal modifikasyonlar?n uça?a kazand?rd??? yetenekler ile birlikte yaz?l?mla sa?lanan optimizasyon sayesinde gerçekle?tirilebilmi?tir.

Teknik Raporlar
Resimler